“ผู้ต้องหา” หมายความว่า บุคคลที่ถูกตำรวจจับกุมและดำเนินคดี
“จำเลย” หมายความว่า ผู้ต้องหาที่ถูกฟ้องต่อศาลแล้ว
หน้าที่ของผู้ต้องหา
๑. ตอบคำถามแก่เจ้าพนักงาน เจ้าพนักงานจะถามชื่อที่อยู่ อาชีพ และพฤติการณ์ที่ถูกจับให้ ผู้ต้องหาฟังผู้ต้องหา ต้องตอบคำถามเหล่านั้นแก่เจ้าพนักงาน ถ้าไม่บอกชื่อ ที่อยู่ หรือแกล้งบอกชื่อเป็นเท็จ มีโทษปรับไม่เกินร้อยบาท
ตัวอย่าง ตำรวจตั้งด่านตรวจถามเราว่าคุณชื่ออะไร ? ทำอะไร? อยู่ที่ไหน? เราตอบว่า ผมชื่อหำน้อย อาชีพวิจัยฝุ่น อยู่วัง (วัด) ดังนี้ใช้ได้ แต่ถ้าเราแกล้งบอกว่าเราชื่อ เปรม ติณสูลานนท์ อาชีพนายกรัฐมนตรี อยู่ทำเนียบ ดังนี้ถือว่าผิดกฎหมาย มีโทษปรับไม่เกินหนึ่งร้อยบาท
๒. ต้องยอมให้จับและควบคุม ถ้าขัดขืนหรือต่อสู้มีโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
การที่ยอมให้จับกุม และยอมให้ควบคุมนั้น เฉพาะตำรวจหรือเจ้าหน้าที่มีอำนาจจับกุมโดยชอบด้วยกฎหมาย เท่านั้น เช่น ในกรณีที่เราทำผิดกฎหมาย ตำรวจมีหมายค้นและหมายจับในบ้านเราโดยถูกต้อง เราต้องยอมให้จับกุม แต่ถ้า ตำรวจหรือ เจ้าหน้าที่ไม่มีอำนาจจับกุมแต่มาจับกุมเรา เราก็มีสิทธิไม่ยอมให้จับกุมได้ ยกตัวอย่างเช่น ตำรวจบุกเข้ามาจับเรา ในบ้านโดยไม่มี หมายค้นและหมายจับ และโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย เราถีบตำรวจตกบ้านไป ดังนี้เราไม่ผิดฐานต่อสู้หรือ ขัดขวางการจับกุมของ เจ้าพนักงาน เพราะเมื่อฝ่ายผู้จับไม่มีอำนาจจับเสียแล้ว เราก็มีอำนาจ ที่จะป้องกันสิทธิของตัวเองได้
๓. ต้องยอมให้ค้นตัว แต่ถ้าเป็นหญิงต้องให้ผู้หญิงด้วยกันค้นเพื่อหาหลักฐานต่าง โดยการค้นตัวผู้ต้องหานั้น ตำรวจหรือเจ้าพนักงานกระทำได้ ๓ วิธี คือ
๓.๑ ค้นบุคคลในที่สาธารณสถาน โดยหลักแล้วห้ามตำรวจหรือเจ้าพนักงานค้นตัวเราในที่สาธารณสถาน เพราะ จะเป็นการละเมิดสิทธิและทำให้คนที่ถูกค้น ได้รับความอับอาย เว้นแต่เฉพาะกรณีที่ตำรวจหรือเจ้าพนักงาน สงสัยว่าบุคคล นั้นมีสิ่งของเพื่อจะใช้กระทำผิดหรือได้มา โดยการกระทำผิด หรือไม่ไว้เป็นความผิด สิ่งของที่จะใช้ในการ กระทำผิด เช่น มีปืนมีดจะไปปล้นฆ่าสิ่งของที่ได้มาโดยการกระทำผิด เช่น ของที่เราปล้นได้มา ส่วนสิ่งของที่มีไว้เป็น ความผิด เช่น เฮโรอีน กัญชา ปืนเถื่อน เป็นต้น เฉพาะเหตุเหล่านี้ เท่านั้นที่ตำรวจหรือเจ้าหน้าที่ที่ค้นตัวเราในที่สาธารณะได้
๓.๒ ถ้ามีเหตุควรสงสัยว่าบุคคลนั้นเอาสิ่งของที่ต้องการพกซุกซ่อนอยู่ในร่างกาย เช่น ตำรวจสงสัยว่า ผู้หญิงคนหนึ่ง เอาทองเถื่อนซุกอยู่ในอวัยวะเพศของเธอ ตำรวจก็จะค้นเพื่อหาของเถื่อนได้
๓.๓ ค้นตัวผู้ถูกจับกุม เพื่อยึดสิ่งของที่ใช้เป็นพยานหลักฐานได้ เช่น ตำรวจจับเราเป็นผู้ต้องหา เขาก็มีสิทธิค้นตัวเรา เพื่อยึดสิ่งของได้ แต่ยึดได้เฉพาะที่ใช้เป็นพยานหลักฐานเท่านั้น เช่น เราเล่นการพนัน ตำรวจจับเราก็มีสิทธิยึดทรัพย์สินและ อุปกรณ์ ที่ใช้ในการเล่นการพนันเท่านั้น เช่น ยึดเงินสดที่ใช้เล่นการพนัน ยึดไพ่ ลูกเต๋า แต่จะมายึดปากกา นาฬิกาของเรา ซึ่งไม่เกี่ยวกันเป็นพยานหลักฐานในคดีนี้ไม่ได้
อย่างไรก็ดี กฎหมายเค้าเขียนไว้ว่า การค้นนั้นต้องทำโดยสุภาพ เพราะต้องการให้เกียรติกัน ไม่ได้ค้นแบบเหยียดหยาม หรือประจานกัน เช่น อยากจะค้นผู้หญิงก็ฉีกเสื้อในออกทิ้ง อย่างนี้ไม่สุภาพ ใช้ไม่ได้
แต่ถ้าเป็นผู้หญิง ตำรวจหรือเจ้าหน้าที่ที่เป็นผู้ชายค้นไม่ได้ ต้องให้ผู้หญิงด้วยกันค้น ที่เป็นเช่นนี้เพราะหญิงกับชาย ค้นกัน มันไม่สุภาพตำรวจผู้ชายจะแกล้งล้วงควักบีบคลึงของสงวนของผู้หญิงผู้เล่นโดย อ้างว่ามีอำนาจค้นได้ อย่างนี้คุณสาว ๆ ทั้งหลายก็เสียท่า กฎหมายจึงให้ผู้หญิงค้นกันเอง เพื่อป้องกันข้อหาอนาจาร
แต่ถ้าผู้ต้องหาเป็นชาย ตำรวจหญิงค้นได้ไม่ห้าม เพราะคุณตำรวจหญิงจะล้วงควักยังไง ๆ พ่อผู้ชายก็มีแต่ได้ รับไม่เสียหาย
๔. ยอมให้ตำรวจยึดของที่ค้นเป็นของกลางจนกว่าศาลจะตัดสิน ที่เป็นเช่นนี้เพราะกฎหมายเค้าให้อำนาจ ตำรวจหรือ เจ้าพนักงานยึดไว้ได้และที่ว่ายึดไว้ได้จนกว่าคดีจะถึงที่สุดนั้นหมายความว่า ถ้าอัยการสั่งไม่ฟ้องคดีก็ถึงที่สุด แต่ถ้าฟ้องไปแล้ว คดีจะถึงที่สุดเมื่อศาลตัดสินแล้ว หรืออุทธรณ์ ฎีกาไม่ได้ หรือศาลฎีกาตัดสินถึงที่สุด แต่เมื่อเสร็จคดีแล้ว ต้องคืนสิ่งของ เว้นแต่ว่า ศาลจะสั่งเป็นอย่างอื่น เช่น ศาลแทนที่จะสั่งคืนเราศาลกลับสั่งคืนของกลางแก่คนอื่น หรือริบของกลางก็ต้องเป็นไปตาม ที่ศาลสั่ง
ผู้เขียน
หัวข้อ: เมื่อท่านเป็นผู้ต้องหา (อ่าน 117 ครั้ง)